Íslenska fjármálakerfið ekki stórt í alþjóðlegum samanburði

Höfundur: 
Örn Arnarson
Sérfræðingur hjá SFF

Þann 28. október birti Hagstofan fjármálareikninga fyrir árin 2003 til 2013. Birtingin hefur fengið töluverða athygli í fjölmiðlum enda er fullyrt af Hagstofunni að Ísland búi „enn yfir stóru fjármálakerfi í alþjóðlegum samanburði“ eða sem nemur 14,7 þúsund milljörðum sem er tæplega áttföld landsframleiðsla.

Þessi framsetning orkar tvímælis enda varpar hún ekki réttu ljósi á raunveruleg umsvif íslenska fjármálakerfisins. Umsvifin eru ofmetin þar sem að tölur Hagstofunnar telja með  fjármálafyrirtæki í slitameðferð. Í árslok 2013 námu fjárskuldbindingar þeirra 518% af landsframleiðslu samkvæmt tölum Hagstofunnar. Þegar litið er til hins starfandi bankakerfis kemur aftur á móti í ljós að fjárskuldbindingar bankanna námu 170% af landsframleiðslu við lok síðasta árs eða sem nemur ríflega þrjú þúsund milljörðum króna.  Þetta hlutfall er undir meðaltali í Evrópu og þar af leiðandi gefur það ekki tilefni til þess að fullyrða að íslenska bankakerfið sé stórt í alþjóðlegum samanburði.

Í skýrslu Hagstofunnar er fullyrt að það sé „nánast ómögulegt að gera skýra grein fyrir umfangi íslenska fjármálakerfisins fyrr en uppgjör á þrotabúum föllnu bankanna liggur fyrir.“ Í þessu samhengi er rétt að benda á að Seðlabanki Íslands heldur einnig utan um fjármálareikninga fjármálafyrirtækja. Aðferðafræði Seðlabankans felur það í sér að um leið og Fjármáaleftirlitið afturkallar starfsleyfi fjármálafyrirtækis þá detta viðkomandi aðilar úr hagtölum um fjármálafyrirtæki.

Samkvæmt síðustu tölum Seðlabankans nema heildarfármfjármunaeignir innlánsstofnana um þrjú þúsund milljörðum króna og heildareignir innlánsstofnana, verðbréfa-, fjárfestinga-  og fagfjárfestasjóða og tryggingafélaga tæplega fjögur þúsund milljörðum króna.